Di sản
Bia Lê Lợi — dấu ấn chủ quyền bên dòng sông Đà
· Bài mẫu — tổng hợp từ báo chí
Gần sáu thế kỷ trước, sau chuyến thân chinh dẹp loạn ở miền Tây Bắc, vua Lê Thái Tổ cho khắc một bài thơ lên vách đá bên sông Đà. Văn bia ấy nay là Bảo vật quốc gia.
Bài thơ khắc vào vách núi
Năm 1431, vua Lê Thái Tổ (Lê Lợi) đích thân dẫn quân ngược sông Đà lên miền Tây Bắc để dẹp cuộc nổi dậy của Đèo Cát Hãn, tù trưởng châu Mường Lễ. Dẹp yên xong, vào tháng Chạp năm Tân Hợi, nhà vua cho khắc một bài thơ lên vách đá Pú Huổi Chỏ ở bờ bắc sông Đà, nay thuộc xã Lê Lợi, tỉnh Lai Châu.
Văn bia nằm trong một khung chữ nhật khoảng 1,4 m × 0,8 m, gồm 132 chữ Hán viết theo lối chữ khải, làm theo thể thơ luật. Sử cũ còn gọi đây là bia cổ Hoài Lai.
Lời răn nơi biên cương
Bài thơ không ca ngợi chiến thắng mà gửi một lời nhắc tới các tù trưởng nơi biên giới: vùng đất này thuộc về quốc gia thống nhất, và kẻ chống lại triều đình sẽ không thể đứng vững. Vì vậy văn bia được xem là một văn bản khẳng định chủ quyền ở cực Tây Bắc từ thế kỷ XV.
Di dời trước khi lòng hồ dâng nước
Khi công trình thuỷ điện Sơn La khởi công năm 2005, vị trí cũ của bia nằm trong vùng sẽ ngập. Năm 2012, phần vách đá mang bút tích — một khối nặng khoảng 15 tấn — được khoan cắt nguyên khối và đưa lên một quả đồi cao ráo trong khuôn viên đền thờ Vua Lê Thái Tổ, cách chỗ cũ chừng 500 m.
Những mốc ghi nhận
- 1981 — Bia được xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia.
- 22/12/2016 — Thủ tướng Chính phủ công nhận văn bia là Bảo vật quốc gia.
- 2017 — Khu di tích, nay mang tên Địa điểm lưu niệm Vua Lê Thái Tổ, được xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia. Quần thể rộng khoảng 2,4 ha, trải trên hai xã Lê Lợi và Pú Đao.
Xem mô hình 3D
Mô hình dưới đây hiện là khối đá minh hoạ để chạy thử nền tảng; bản quét thật của văn bia sẽ được thay vào khi Hợp phần A bàn giao dữ liệu số hoá.
Nguồn tham khảo: Báo Lai Châu — Phát huy giá trị lịch sử Đền thờ Vua Lê Thái Tổ · Báo Pháp luật — Chiêm bái bảo vật quốc gia ở đền thờ Lê Lợi